Mersin Üniversitesi (MEÜ) TÃ?±p Fakültesi GöÃ?Ÿüs HastalÃ?±klarÃ?± Ana Bilim DalÃ?± ÖÃ?Ÿretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Cengiz Özge, annenin gebelikte sigara içmesinin, çocuklarda dikkat eksikliÃ?Ÿi ve hiperaktivite bozukluÃ?Ÿu gibi hastalÃ?±klara neden olabileceÃ?Ÿini söyledi.
GöÃ?Ÿüs HastalÃ?±klarÃ?± Ana Bilim DalÃ?± ÖÃ?Ÿretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Cengiz Özge ve Çocuk Psikiyatristi Ana Bilim DalÃ?± . ÖÃ?Ÿretim Üyesi Doç. Dr. Fevziye Toros, çocuk ve ergenlerde dikkat eksikliÃ?Ÿi ve hiperaktivite (aÃ?ŸÃ?±rÃ?± hareketlilik) bozukluÃ?Ÿu ile sigara iliÃ?Ÿkisini araÃ?ŸtÃ?±rdÃ?±. YapÃ?±lan araÃ?ŸtÃ?±rmaya göre, annenin gebelikte sigara içmesinin, dikkat eksikliÃ?Ÿi ve hiperaktivite bozukluÃ?Ÿu için risk oluÃ?ŸturduÃ?Ÿu ortaya çÃ?±ktÃ?±.
Yrd. Doç. Dr. Cengiz Özge, dikkat eksikliÃ?Ÿi ve hiperaktivite bozukluÃ?Ÿunun, nedeni bilinmeyen heterojen bir bozukluk olduÃ?Ÿunu ifade etti. Bu hastalÃ?±Ã?ŸÃ?±n, çocukluk çaÃ?ŸÃ?± ve ergenlikte en yaygÃ?±n görülen ruhsal bozukluklardan biri olduÃ?Ÿunu ifade eden Özge, bozukluÃ?Ÿun, okul çaÃ?ŸÃ?± çocuklarÃ?±nÃ?±n yüzde 3 ile 10 unda görüldüÃ?Ÿünü belirtti. Özge, “Sigara ve diÃ?Ÿer bozukluklar arasÃ?±ndaki iliÃ?Ÿki ile ilgili araÃ?ŸtÃ?±rmalar uzun yÃ?±llardan beri yapÃ?±lmaktadÃ?±r. Bu çalÃ?±Ã?ŸmanÃ?±n amacÃ?±, dikkat eksikliÃ?Ÿi hiperaktivite bozukluÃ?Ÿu ile annenin gebelik sÃ?±rasÃ?±nda sigara içmesi, anne ve babanÃ?±n sigara alÃ?±Ã?ŸkanlÃ?±Ã?ŸÃ?±, çocuÃ?Ÿun sigara dumanÃ?±na maruz kalÃ?±p kalmadÃ?±Ã?ŸÃ?±, ebeveynlerin eÃ?Ÿitim ve gelir düzeyleri arasÃ?±ndaki iliÃ?Ÿkinin araÃ?ŸtÃ?±rÃ?±lmasÃ?±dÃ?±r” dedi.
YaÃ?ŸlarÃ?± 6-15 arasÃ?±nda olan 125 dikkat eksikliÃ?Ÿi ve hiperaktivite bozukluÃ?Ÿu tanÃ?±lÃ?± çocuk ve ergen grubu, herhangi bir ruhsal bozukluÃ?Ÿu . olmayan 75 çocuk ve ergen ile ebeveynler üzerinde yapÃ?±lan araÃ?ŸtÃ?±rmada, verilerin, çocuk ve ergen psikiyatri polikliniÃ?Ÿinde bir uzman tarafÃ?±ndan demografik faktörler ve ebeveynlerin sigara içmeyle ilgili özelliklerini içeren yapÃ?±landÃ?±rÃ?±lmÃ?±Ã?Ÿ soru listesiyle elde edildiÃ?Ÿini belirten Özge, araÃ?ŸtÃ?±rma sonuçlarÃ?±na göre, dikkat eksikliÃ?Ÿi ve hiperaktivite bozukluÃ?Ÿuyla annenin gebelik sÃ?±rasÃ?±nda sigara içmesi, annenin sigara içiyor olmasÃ?± ve pasif içicilik arasÃ?±nda anlamlÃ?± bir iliÃ?Ÿki saptandÃ?±Ã?ŸÃ?±nÃ?± kaydetti. Dikkat eksikliÃ?Ÿi ve hiperaktivite bozukluÃ?Ÿuyla gelir düzeyi ve babanÃ?±n sigara içiyor olmasÃ?± arasÃ?±nda istatistiksel olarak bir iliÃ?Ÿki saptanmadÃ?±Ã?ŸÃ?±nÃ?± da belirten Yrd. Doç. Dr. Cengiz Özge, yine bu çalÃ?±Ã?Ÿmadan elde edilen verilerle, annenin gebelikte sigara içmesi ve çocuÃ?Ÿun sigara dumanÃ?±na maruz kalmasÃ?±nÃ?±n dikkat eksikliÃ?Ÿi ve hiperaktivite bozukluÃ?Ÿu için önemli bir risk faktörü olduÃ?Ÿu sonucuna varÃ?±ldÃ?±Ã?ŸÃ?±nÃ?± söyledi.
Dikkat Eksikli�Ÿi ve Hiperaktivite Bozuklu�Ÿunda Temel Belirtiler
Dikkat eksikliÃ?Ÿi ve hiperaktivite bozukluÃ?Ÿunun; dikkat eksikliÃ?Ÿi, aÃ?ŸÃ?±rÃ?± hareketlilik ve dürtüsellik olmak üzere 3 temel belirtisi olduÃ?Ÿunu ifade eden MEÜ TÃ?±p Fakültesi GöÃ?Ÿüs HastalÃ?±klarÃ?± Ana Bilim DalÃ?± ÖÃ?Ÿretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Cengiz Özge, sözlerini Ã?Ÿöyle sürdürdü:
“Bir kiÃ?Ÿide dikkat eksikliÃ?Ÿi ve hiperaktivite bozukluÃ?Ÿunun varlÃ?±Ã?ŸÃ?±ndan söz edebilmek için bu belirtilerin 7 yaÃ?Ÿtan önce baÃ?ŸlamÃ?±Ã?Ÿ olmasÃ?±, ev ve okul gibi birden fazla ortamda görülüyor olmasÃ?±, en az 6 ay olmak üzere sürekli olmasÃ?± ve kiÃ?Ÿinin günlük yaÃ?ŸamÃ?±nÃ?± etkileyecek boyutta olmasÃ?± gerekir.
Dikkat eksikliÃ?Ÿi ölçütleri; belirli bir iÃ?Ÿe ya da oyuna dikkatini vermekte zorlanmak, dikkatin kolayca daÃ?ŸÃ?±lmasÃ?±, dikkatsiz hatalarÃ?±n yapÃ?±lmasÃ?±, baÃ?ŸlanÃ?±lan iÃ?Ÿi bitirememe, kendisiyle konuÃ?Ÿulurken dinlemiyormuÃ?Ÿ gibi görünme, görev ve etkinlikleri düzenlemekte zorlanma, ev ödevi, okul aktiviteleri gibi yoÃ?Ÿun zihinsel çaba gerektiren iÃ?Ÿleri yapmaktan kaçÃ?±nma, etkinlikler için gereken eÃ?ŸyalarÃ?± kaybetme ve günlük etkinliklerde unutkanlÃ?±k olarak belirlenmiÃ?Ÿtir. Bunlardan en az 6 sÃ?±nÃ?±n, en az 6 aydÃ?±r, birden fazla ortamda görülüyor olmasÃ?± durumunda dikkat eksikliÃ?Ÿi olabileceÃ?Ÿi düÃ?Ÿünülür.
Hiperaktivite, bireyin yaÃ?ŸÃ?±na ve geliÃ?Ÿim düzeyine uygun olmayacak biçimde hareketli olmasÃ?±dÃ?±r. Uzun süre yerinde oturamama, otururken elin ayaÃ?ŸÃ?±n kÃ?±pÃ?±r kÃ?±pÃ?±r olmasÃ?±, gereksiz yere saÃ?Ÿa sola koÃ?Ÿturma, eÃ?Ÿyalara tÃ?±rmanma, sakince oynamakta zorlanma, sürekli hareket halinde olma ve çok konuÃ?Ÿma gibi belirtilerle kendini gösterir. Dürtüsellik ise, genel olarak bireyin kendini kontrol edebilmesinde sorun olmasÃ?±dÃ?±r. Acelecilik, istekleri erteleyememe, söz kesme, düÃ?ŸündüÃ?Ÿünü hemen yapma, aklÃ?±na geleni geldiÃ?Ÿi anda söyleme, sÃ?±rasÃ?±nÃ?± beklemekte güçlük çekme gibi belirtilerle kendini gösterir.”
Dikkat eksikliÃ?Ÿi ve hiperaktivite bozukluÃ?Ÿunun 3 farklÃ?± tipte görüldüÃ?Ÿüne iÃ?Ÿaret eden Özge, “Birincisinde dikkat eksikliÃ?Ÿi belirtileri ön plandadÃ?±r, aÃ?ŸÃ?±rÃ?± hareketlilik ve dürtüsellik ya yoktur ya da tanÃ?± alacak kadar Ã?Ÿiddetli deÃ?Ÿildir. Ã?°kinci tip dikkat eksikliÃ?Ÿi ve hiperaktivite bozukluÃ?Ÿunda aÃ?ŸÃ?±rÃ?± hareketlilik ve dürtüsellik belirgin olarak vardÃ?±r, dikkat eksikliÃ?Ÿi belirtileri vardÃ?±r, ancak tanÃ?± alacak kadar Ã?Ÿiddetli deÃ?Ÿildir. BirleÃ?Ÿik tip denilen üçüncü tipte ise hem dikkat eksikliÃ?Ÿi hem de aÃ?ŸÃ?±rÃ?± hareketlilik ve dürtüsellik belirtileri tanÃ?± alacak kadar Ã?Ÿiddetlidir.
En sÃ?±k olarak görülen tip birleÃ?Ÿik tiptir. Dikkat eksikliÃ?Ÿi ve hiperaktivite bozukluÃ?Ÿunun nedeni kesin olarak bilinmemekle birlikte sorumlu olduÃ?Ÿu düÃ?Ÿünülen . bazÃ?± etkenler vardÃ?±r. KalÃ?±tÃ?±m ve genetik nedenler, çevresel etkenler ile beyindeki yapÃ?±sal ve iÃ?Ÿlevsel farklÃ?±lÃ?±klar dikkat eksikliÃ?Ÿi ve hiperaktivite bozukluÃ?Ÿunun nedenleri olarak sayÃ?±labilir. Çevresel etkenler direkt olarak dikkat eksikliÃ?Ÿi ve hiperaktivite bozukluÃ?Ÿuna neden olmaz. Sadece genetik olarak yatkÃ?±nlÃ?±Ã?ŸÃ?± olan bireylerde riski artÃ?±rÃ?±r” Ã?Ÿeklinde konuÃ?Ÿtu.
|
Sigara �°�§en Anne Adaylar�±na Uyar�± Bayan
Bayanlara Ã?â??zel
